سردخانه-گل-زعفران-صنایع برودتی حقیقی

شرایط نگهداری گل زعفران در سردخانه (بخش ۱)

چکیده

زعفران به عنوان يك محصول با ارزش ،جايگاه ويژه اي در بين محصوالت كشاورزي به خود اختصاص داده است ميزان توليد اين محصول در سالهاي اخير در كشور رو به فزوني گذاشته است بطوري كه جنبه نگهداري و فرآوری آن مسئله ساز شده است. به منظور تعيين شرايط مناسب نگهداري گل زعفران و تاثير آن بر خصوصيات شيميايي، گلهاي زعفران بصورت غنچه و نيمه باز برداشت و در چهار درجه حرارت )صفر ، ۴, ،۸ و۲۱ )درجه سلسیوس و در ظروف یکبار مصرف با دو ضخامت انباشتگي )۱۰ و ۱۵ سانتيمتر( به مدت ۳ هفته نگهداري شدند. نتايج نگهداري گلها نشان داد که گلهاي نگهداري شده در درجه حرارت صفر درجه سانتي گراد و با ضخامت انباشتگي ۱۰ سانتي متر پس از ۷ روز نگهداري حداقل در صد افت وزني را داشتند و پس از خشك كردن نيز از نظر ويژگيها كيفي)قدرت رنگي،ميزان سافرانال وحداقل تلخي( قابل قبول بوده و در محدوده استاندارد ميباشد.

مقدمه

زعفران ).L Sativus Crocus ،)متعلق به خانواده زنبقیان می باشد و به عنوان گرانترین محصول کشاورزی و دارویی جهان، جایگاه ویژه ای از نظر ارزآوری، جلوگیری از مهاجرت و اشتغال زایی دارد. در سال زراعی ۹۵-۱۳۹۴ سطح زیر کشت محصول زعفران در ایران بالغ بر ۱۰۵۲۶۹هکتار بود که ۳۳۶ تن زعفران حاصل گردید )آمارنامه کشاورزی، ۱۳۹۵ .)

یک کیلو گل زعفران برابر با ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ عدد گل میباشد و از هر ۷۰ کیلو گل یک کیلو زعفران خشک برداشت می شود. زمان گلدهی زعفران بسته به منطقه رشد طی فصل پاییز به مدت حداکثر دو تا ۳ هفته می باشد. عوامل متعددی در كاهش كيفيت زعفران موثرمی باشند كه از آن جمله مي توان به شرايط نگهداري نامناسب گل زعفران پس از چيدن و قبل از زمان خشك كردن و در نتيجه آلودگي هاي ميكروبي ثانويه اشاره نمود. با توجه به اينكه در فصل شروع كار زعفران ميزان گل زياد ميباشد و به نيروي كارگري فشار زيادي وارد مي شود و عمر ماندگاري گل نيز كم ميباشد، لذا ميزان زيادي از گل به شهرستانهاي مجاور ارسال مي گردد، كه در اين حمل و نقل به علت رعايت نكردن نكات بهداشتي و انباشته نمودن گلها بر روي يكديگر، گلها فاسد و پس از خشك كردن كالله هاي زعفران داراي آلودگي ميكروبي باال مي شوند كه باعث كاهش كيفيت زعفران استحصالي خواهد شد.

دماي انبارهاي سرد براي نگهداري گلها معموال بايد ۵/۰ تا ۴ درجه سلسیوس باشد. دماي ۵/۰درجه سلسیوس مناسبتر است چون با كاهش دما، شدت تنفس نيز كاهش مي يابد كه در نتيجه باعث افزايش هيدراتهاي كربن مي شود. جريان هوا بايستي بصورت آرام و مداوم در داخل انبار سرد ادامه يابد تا تمام بخشهاي آن بطور يكنواخت خنك شود. گلهايي كه بدون پوشش در معرض مستقيم جريان هوا ً خشك مي شوند. به منظور جلوگيري از توليد و افزايش ميزان گاز اتيلن در هواي انبار قرار مي گيرند سريعا )سردخانه( بايد از نگهداري ميوه و سبزي در محل نگهداري گلها خودداري نمود و همچنين گلهاي پژمرده شده كه اتيلن توليدمي كنند را از محيط سردخانه خارج و داخل سردخانه را نيز بطور متناوب شست.

اغلب گلها در حرارت ۲ -تا ۳ -درجه سلسیوس يخ مي زنند. لذا به منظور جلوگيري از يخ زدگي گلها آنها را در درجات باالتر از نقطه يخ زدگي نگهداري مي نمايند. جعبه هاي گل در داخل انبار با فاصله معيني بايد چيده شوند تا در اثر انجام عمل تنفس در گلها حرارت ايجاد شده باعث پژمردگي گلها نشود. گلهاي بريده شده داراي مقدار قابل توجهي آب ميباشند و اگر بعد از برداشت در شرايط رطوبت پائين قرار بگيرند به آساني رطوبت خود را از دست داده و وزن تر آنها كاهش مي يابد. گلهايي كه وزن تر آنها به ۱۰-۱۵ درصد تقليل ً پژمرده مي شوند.

اين موضوع به اين واقعيت مربوط است كه بخار آب در فضاهاي بين سلولي ۱۰۰ يابد غالبا ً خيلي پائينتر است از اين رو گلها آب خود را درصد ميباشد در حالي كه ميزان آب در محيط اطراف غالبا ً باال، خطرآلودگي توسط بيماريهاي قارچي به كندي از دست ميدهند، رطوبت باال ودرجه حرارتهاي نسبتا و باكتريايي را افزايش مي دهند. بهترين شرايط براي انبارداري بعد از برداشت رطوبت باالي محيط، دماي پائين و جريان ماليم هوا مي باشد )ناصری، ۱۳۸۸ .)این تحقیق به منظور نگهداری گل زعفران در سردخانه با هدف تعيين مناسبترين درجه حرارت نگهداري ، مدت زمان نگهداری زعفران و ضخامت انباشتگي گل در ظروف یکبار مصرف در سردخانه انجام پذیرفت .

مواد و روش ها

نمونه مورد نياز از يك مزرعه ۵ ساله شهرك قدس واقع در ۱۰ كيلومتري شهرستان قائن تهيه گرديد. ميزان گل مورد نياز ۸۰ كيلوگرم گل زعفران بود كه به صورت غنچه و نيمه باز خريداري شدند. ابتدا گلها ك ً امال مخلوط و به ۴ قسمت مساوي تقسيم شدند. سپس ۲ كيلوگرم گل جهت آزمايشات پايه شيميايي نگهداري شد و ساير تيمارها در ظروف یکبار مصرف به روش ذيل تيماربندي شده و به سردخانه توس واقع در حومه مشهد منتقل و در اطاقكهاي مخصوص طرحهاي تحقيقاتي نگهداري شدند

ضخامت نگهداري گل:

گلها با دو ضخامت انباشتگي )۱۰ و ۱۵ سانتی متر(در ظروف یکبار مصرف نگهداري شد.

درجه حرارت نگهداري:

گلها پس از قرار گرفتن در سبدها در ۴ درجه حرارت )۵/۰ ± ۰ درجه سلسیوس، ۵ ± ./۴ درجه سلسیوس، ۵/۰ ± ۸ ،درجه سلسیوس، ۵/۰ ± ۲۱ درجه سلسیوس )شاهد(( در سردخانه نگهداري شدند. رطوبت نسبي در تمام درجات حرارت يكسان و ۵/۰ ± ۹۵ بود.

زمان )روز( نمونه ها به فواصل زماني ۲، ،۴،۷ ،۱۴ و ۲۱ذيل از سردخانه خارج شده و پس از جداسازي كالله از خامه و خشك كردن در آون ۶۰ درجه سلسیوس به مدت ۱۵ دقيقه خشك گرديد و آزمونهاي شيميايي بر روي آنها انجام شد.

سردخانه-گل-زعفران-صنایع برودتی حقیقی

طول و قطر كلاله، با استفاده از کولیس محاسبه ،تصحیح و گزارش گردید. درصد افت وزني، با استفاده از ترازوی دقیق با دقت ۰٫۰۱ محاسبه و گزارش گردید. درصد رطوبت رطوبت، نمونه ها در ۱۰۵ درجه سانتی گراد و براساس استاندارد ملی شماره۲-۲۵۱ انجام شد.

حداقل تلخي محلول ۱/۰ در طول موج nm 257 ،مقدار سافرانال درمحلول۱/۰در طول موج nm 330 و حداقل قدرت رنگي۱/۰ در طول موج nm 440 بر اساس ماده خشك و با استفاده از روش استاندارد ملي شماره ۲-۲۵۹ انجام شد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *