ﻣﯿﺰان ﺗﻐﯿﯿﺮات و ارزش ﻏﺬاﯾﯽ اﻣﮕﺎ۳ واﻣﮕﺎ۶

ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻣﯿﺰان ﺗﻐﯿﯿﺮات و ارزش ﻏﺬاﯾﯽ اﻣﮕﺎ۳ واﻣﮕﺎ۶ در ﺑﺮﮔﺮ ﺗﻠﻔﯿﻘﯽ ﮐﯿﻠﮑﺎ وﮐﭙﻮر ﻧﻘﺮه اي ﻃﯽ ﻣﺪت ﻧﮕﻬﺪاري در سردخانه (بخش ۲)

class="wp-block-image">
ﻣﯿﺰان ﺗﻐﯿﯿﺮات و ارزش ﻏﺬاﯾﯽ اﻣﮕﺎ۳ واﻣﮕﺎ۶

ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺟﺪول۳وﻧﻤﻮدار۳ ﻧﺸﺎن داد ﻣﯿﺰان اﺳﯿﺪﻫﺎي اﻣﮕﺎ۳ در ﺗﯿﻤﺎر ۲ﺑﺎﻻﺗﺮ از اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب اﻣﮕﺎ۶ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ.ﮐﻪ ﻋﻠﺖ آن اﺳﺘﻔﺎده از ۲۵ درﺻﺪ ﮔﻮﺷﺖ ﻣﺎﻫﯽ ﮐﯿﻠﮑﺎ در ﺗﺮﮐﯿﺐ ﻓﺮﻣﻮﻻﺳﯿﻮن ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ . ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﺳﻄﺢ ۹۵ درﺻﺪ ﻣﻌﻨﯽ دار ﺑﻮده اﺳﺖ.p<0/05)(.

ﺟﺪول ۴ﺗﻐﯿﯿﺮات اﻣﮕﺎ۳ واﻣﮕﺎ۶ در ﺗﯿﻤﺎر۳ ﺑﺮﮔﺮ ﺗﻠﻔﯿﻘﯽ ﻣﺎﻫﯽ ﮐﯿﻠﮑﺎ و ﮐﭙﻮر ﻧﻘﺮه اي

ﻣﯿﺰان ﺗﻐﯿﯿﺮات و ارزش ﻏﺬاﯾﯽ اﻣﮕﺎ۳ واﻣﮕﺎ۶
ﻣﯿﺰان ﺗﻐﯿﯿﺮات و ارزش ﻏﺬاﯾﯽ اﻣﮕﺎ۳ واﻣﮕﺎ۶

ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺟﺪول۳وﻧﻤﻮدار۳ﻧﺸﺎن داد ، ﻣﯿﺰان اﺳﯿﺪﻫﺎي اﻣﮕﺎ۳ ﺑﺎﻻﺗﺮ از اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب اﻣﮕﺎ۶ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ.ﮐﻪ ﻋﻠﺖ آن اﺳﺘﻔﺎده از ۵۰ درﺻﺪ ﮔﻮﺷﺖ ﻣﺎﻫﯽ ﮐﯿﻠﮑﺎ در ﻓﺮﻣﻮﻻﺳﯿﻮن ﺑﺮﮔﺮ ﺗﻠﻔﯿﻘﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﺳﻄﺢ ۹۵ درﺻﺪ ﻣﻌﻨﯽ دار ﺑﻮده اﺳﺖ.)۰۵/p<0(.

ﺑﺤﺚ و ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﯿﺮي:

ﻣﺎﻫﯽ و ﻓﺮآورده ﻫﺎي آن ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﺮﮐﯿﺐ اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع اﻣﮕﺎ ۳ و اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع اﻣﮕﺎ ۶ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ.در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب اﻣﮕﺎ۳ (C18:3 ،DHA – C22:6 ، EPA – C20:5 ﻟﯿﻨﻮﻟﯿﻨﯿﮏ اﺳﯿﺪ (اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب اﻣﮕﺎ ۶ )C20:4 ، C18:2 آراﺷﯿﺪوﻧﯿﮏ اﺳﯿﺪ( ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﯿﺰان ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب ﭼﻨﺪ ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع ﭘﺲ از ﺣﺮارت دادن واﻧﺠﻤﺎد در ﺗﯿﻤﺎر ﺷﺎﻫﺪ ، ﺗﯿﻤﺎر۱، ﺗﯿﻤﺎر۲ و ﺗﯿﻤﺎر۳ در ﻃﻮل زﻣﺎن از ﻓﺎز ۱ ﺗﺎ ﻓﺎز ۵ روﻧﺪ ﮐﺎﻫﺸﯽ داﺷﺘﻪ ﮐﻪ ﻣﯿﺘﻮاﻧﺪ در ﻧﺘﯿﺠﻪ اﮐﺴﯿﺪاﺳﯿﻮن در ﻃﻮل زﻣﺎن ﺑﺎﺷﺪ.ﺟﺮﺟﺎﻧﯽ در ﺳﺎل ۱۳۹۱ ، ﮔﺰارش داد ﮐﻪ ﻣﯿﺰان اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب ﭼﻨﺪ ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع در ﮐﯿﻠﮑﺎي ﻧﺎﻧﯽ ﺷﺪه ﭘﺲ از ﺣﺮارت وﭘﺲ از اﻧﺠﻤﺎد از ﻓﺎز ﺻﻔﺮ ﻟﻐﺎﯾﺖ ﻓﺎز۵روﻧﺪ ﮐﺎﻫﺸﯽ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ . در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻧﺴﺒﺖ اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب اﻣﮕﺎ ۳ در ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎي ﺑﮑﺎرﮔﯿﺮي ﺷﺪه از ﮔﻮﺷﺖ ﻣﺎﻫﯽ ﮐﯿﻠﮑﺎ ﺑﺎﻻﺗﺮ از اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب اﻣﮕﺎ ۶ ﺑﻮده ﮐﻪ در ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻣﺸﺎﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﻮﺳﻂ GuterrezﻭDasilvia در ﺳﺎل۱۹۹۳ﮔﺰارش ﮔﺮدﯾﺪه ﮐﻪ در ﺑﺎﻓﺖ ﮐﯿﻠﮑﺎي ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ ﻓﺮاواﻧﺘﺮﯾﻦ اﺳﯿﺪ ﭼﺮب از اﻣﮕﺎ۳ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ DHA ﻭ EPA اﺳﺖ و ﻣﯿﺰان DHAﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ۳ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﯿﺸﺘﺮ از EPA ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ از ﻣﺠﻤﻮع اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع اﻣﮕﺎ ۶ ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ c18:2 اﺷﺎره ﮐﺮد ﮐﻪ درﺑﯿﺸﺘﺮ ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎ روﻧﺪ ﮐﺎﻫﺶ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع اﻣﮕﺎ ۶ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ زﯾﺎد ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﯿﻄﯽ و ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ در دﻣﺎي اﻧﺠﻤﺎد روﻧﺪ ﮐﺎﻫﺸﯽ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ.در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ اﺳﯿﺪ ﭼﺮب ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع :۶ c22 و c20:5 در ﮐﻠﯿﻪ ﺗﯿﻤﺎر ﻫﺎ ﮐﺎﻫﺶ داﺷﺘﻪ ﮐﻪ ﻋﻠﺖ آن از ﻃﺮﻓﯽ ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ زﯾﺎد اﯾﻦ ﮔﺮوه از اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاري ﻫﺎ ي ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﻮده و دﻣﺎي اﻧﺠﻤﺎد ﻧﯿﺰ در ﮐﺎﻫﺶ اﮐﺴﯿﺪاﺳﯿﻮن ﻧﻘﺶ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ در ﻣﻮرد ﻣﺎﻫﯽ ﻣﺎﮐﺮل و ﮐﻮﺳﻪ ﺗﻮﺳﻂ Sahari) و ﻫﻤﮑﺎران۲۰۰۹ و در ﻣﻮرد ﻣﺎﻫﯽ ﺳﻮﮐﻼ ﺗﻮﺳﻂ Taheri) و ﻫﻤﮑﺎران ۲۰۱۲در ﻃﯽ ﻧﮕﻬﺪاري ﺑﻪ ﻣﺪت ﺷﺶ ﻣﺎه در ﺳﺮدﺧﺎﻧﻪ ۱۸ درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﯿﮕﺮاد ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ. و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﺗﺤﻘﯿﻖ دﯾﮕﺮي ﺗﻮﺳﻂNazemroaya وﻫﻤﮑﺎران در ﺳﺎل ۲۰۰۹ اﺛﺮ اﻧﺠﻤﺎد ﺑﺮ روي اﺳﯿﺪﭼﺮب روﻏﻦ ﻣﺎﻫﯽScomberomorus ﮐﻪ ﻧﺸﺎن داد در ﻃﻮل زﻣﺎن ﻣﯿﺰان اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب ﭼﻨﺪ ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع ﮐﺎﻫﺶ ﭘﯿﺪا ﮐﺮد.در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب ﭼﻨﺪ ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺎ ﺗﻌﺪاد زﻧﺠﯿﺮه ﮐﺮﺑﻨﯽ ﺑﻠﻨﺪ در ﻃﻮل زﻣﺎن ﮐﺎﻫﺶ ﭘﯿﺪا ﮐﺮده اﺳﺖ. ﻧﺘﺎﯾﺞ اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﺎ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ زﮐﯿﭙﻮر رﺣﯿﻢ آﺑﺎدي در ﺳﺎل ۱۳۹۰ ﮐﻪ ﺑﺮ روي ﺑﺮرﺳﯽ اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب ﺑﺮ روي ﻓﯿﺶ ﻓﯿﻨﮕﺮ ﻫﺎي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪه از ﮔﻮﺷﺖ ﻣﺎﻫﯽ ﮐﭙﻮر ﻧﻘﺮه اي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻓﻮق ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ.و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ ﮐﻪ Ajuyah ﮐﻪ در ﺳﺎل ۱۹۹۳ ﮐﻪ ﺑﺮوي اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب در روﻏﻦ ﻣﺎﻫﯿﺎن ﭘﺮ ﭼﺮب ﮐﺎر ﮐﺮده ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ا ﺳﯿﺪ ﭼﺮب ﭼﻨﺪ ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع در ﻃﻮل ﻣﺪت زﻣﺎن ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ وﻋﻠﺖ آن را ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ زﯾﺎد اﯾﻦ ﮔﺮوه از اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب در ﺷﺮاﯾﻂ اﻧﺠﻤﺪ و اﮐﺴﯿﺪاﺳﯿﻮن اﻋﻼم ﮐﺮد. در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب اﻣﮕﺎ۳ ۱ :c18 ) اوﻟﺌﯿﮏ اﺳﯿﺪ ( در ﺗﯿﻤﺎر ﺷﺎﻫﺪ ، ﺗﯿﻤﺎر ۲ و ﺗﯿﻤﺎر۳ روﻧﺪ ﺛﺎﺑﺘﯽ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ و ﺗﻨﻬﺎ در ﺗﯿﻤﺎر ۱ ﮐﺎﻫﺶ داﺷﺘﻪ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺳﯿﺪ ﭼﺮب ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع :۶ c22 و c20:5 در ﮐﻠﯿﻪ ﺗﯿﻤﺎر ﻫﺎ ﮐﺎﻫﺶ داﺷﺘﻪ ﮐﻪ ﻋﻠﺖ آن از ﻃﺮﻓﯽ ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ زﯾﺎد اﯾﻦ ﮔﺮوه از اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاري ﻫﻠﯽ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﻮده و دﻣﺎي اﻧﺠﻤﺎد ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در ﮐﺎﻫﺶ اﮐﺴﯿﺪاﺳﯿﻮن ﻧﻘﺶ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. در ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﻮﺳﻂ Nazemroaya در ﺳﺎل ۲۰۰۹ ، ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان اﺛﺮ اﻧﺠﻤﺎد ﻃﯽ ۶ ﻣﺎه ﺑﺮ اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب در دو ﮔﻮﻧﻪ Scomberomorus ﻭ Carcharhinus، ﮔﺰارش داده ﮐﻪ اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب ﭼﻨﺪﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع اﻣﮕﺎ ۳در ﮐﻠﯿﻪ ﺗﯿﻤﺎر ﻫﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد. اﯾﻦ ﻧﺘﺎﯾﺞ در ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﻮﺳﻂ Kolakowska و ﻫﻤﮑﺎران در ﺳﺎل ۲۰۰۶ ﻧﯿﺰ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ ﮐﺎﻫﺶ اﯾﻦ ﮔﺮوه از اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب ﻃﯽ ۱۴ روز ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻ ﻧﮕﻬﺪاري در ﯾﺦ ﻧﯿﺰ ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻧﺘﺎﯾﺞ اﯾﻦ ﭘﺮوژه ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ دارد. رﺿﺎﯾﯽ و ﻫﻤﮑﺎران ﮐﻪ در ﺳﺎل ۱۳۸۳ ﮐﻪ ﺑﺮ روي ﮐﯿﻠﮑﺎي آﻧﭽﻮوي ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ از ﺻﯿﺪوﻃﯽ ﻧﮕﻬﺪاري در ﺳﺮدﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻣﺪت ﺷﺶ ﻣﺎه ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻤﻮد ﻧﺘﺎﯾﺞ آن ﺑﺎ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻓﻮق ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﻬﯿﻢ دژﺑﺎن در ﺳﺎل۱۳۹۱ ﮐﻪ ﺑﺮ روي ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻋﺼﺎره آوﯾﺸﻦ و رزﻣﺎري ﺑﺮ روي ﻣﯿﺰان اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع در ﮔﻮﺷﺖ ﻣﻨﺠﻤﺪ ﻣﺎﻫﯽ ﮐﭙﻮر ﻧﻘﺮه اي ﮐﺎﻫﺶ ﭘﯿﺪا ﮐﺮده اﯾﻦ ﻣﯿﺰان ﮐﺎﻫﺶ ﺑﻪ ﻃﻮر ﭼﺸﻤﮕﯿﺮي ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ.ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ داﺷﺘﻪ. ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﺑﺎﻻ و ﻣﻨﻔﯽ ﺑﯿﻦ دو ﻓﺎﮐﺘﻮر ﻣﺪت زﻣﺎن ﻣﺎﻧﺪﮔﺎري و ﺷﺎﺧﺺ ﭘﻠﯽ ان ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﻣﮑﺎﻧﯿﺴﻢ اﮐﺴﯿﺪاﺳﯿﻮن ﭼﺮﺑﯽ در ﻃﯽ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻧﮕﻬﺪاري ﻓﻌﺎل .(Taheri et al..2012).اﺳﺖ

ﻣﻨﺎﺑﻊ:

۱- ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش ﻏﺬاﯾﯽ، ﻋﻤﺮ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎري و ﺗﻐﯿﯿﺮات ﭘﺮوﻓﺎﯾﻞ اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب ﮐﯿﻠﮑﺎي ﻧﺎﻧﯽ ﺷﺪه ﻃﯽ دوره ﻧﮕﻬﺪاري۱۳۹۱ﺟﺮﺟﺎﻧﯽ، س.، د رﺳﺮدﺧﺎﻧﻪ ﺳﺎﻟﻪ دﮐﺘﺮي، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت.

۲-. اﺛﺮات دﻣﺎ و ﻣﺪت زﻣﺎن ﻧﮕﻬﺪاري ﺑﻪ ﺣﺎل اﻧﺠﻤﺎد در ﺗﻐﯿﯿﺮات ﭼﺮﺑﯽ ﻣﺎﻫﯽ ﮐﯿﻠﮑﺎي آﻧﭽﻮي .رﺳﺎﻟ۱۳۸۳رﺿﺎﺋﯽ، م.، دﮐﺘﺮي، داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﺪرس.

۳-.ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان ﭘﺬﯾﺮش ﮐﺒﺎب ﻗﻤﻪ ﺗﻔﻘﯽ ﻣﺎﻫﯽ ﮐﭙﻮز ﻧﻘﺮه اي وﻣﯿﮕﻮ وﺑﺮرﺳﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﮐﯿﯽ آن ﺳﻪ ﻣﺎ۱۳۸۸رﻫﻨﻤﺎ ، م. ﻧﮕﻬﺪار ي دراﻧﺠﻤﺎد ،ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺎﻣﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ.داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻤﯽ ﮐﺎرﺑﺮدي ﻣﯿﺮزا ﮐﻮﭼﮏ ﺧﺎن رﺷﺖ

۴- . ﺗﺄﺛﯿﺮ ﭼﻬﺎر ﺷﯿﻮه ﻃﺒﺦ) ﻣﺎﯾﮑﺮووﯾﻮ، ﮐﺒﺎب ﮐﺮدن، ﺑﺨﺎرﭘﺰ و ﺳﺮخ ﮐﺮدن (روي۲۰۰۳زﮐﯿﭙﻮر رﺣﯿﻢ آﺑﺎدي، ا.، و ج .ﺑﮑﺮ، اﮐﺴﯿﺪاﺳﯿﻮن ﭼﺮﺑﯽ و ﺗﺮﮐﯿﺐ اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب در ﻣﺎﻫﯽ ﺷﯿﺮ .ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻋﻠﻮم و ﺻﻨﺎﯾﻊ ﻏﺬاﯾﯽ، دوره۸ ، ﺷﻤﺎره۳۱ ، ص۰۳-۶۱٫

۵-. ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﯿﺰان ﻋﺼﺎرﻫﺎي آوﯾﺸﻦ و رزﻣﺎري ﺑﺮ ﻣﯿﺰان ﭘﺎﯾﺪاري اﺳﯿﺪ ﻫﺎي ﭼﺮب ﻏﯿﺮ اﺷﺒﺎع در ﮔﻮﺷﺖ۱۳۹۱ﻓﻬﯿﻢ دژﺑﺎن، ي.، ﭼﺮخ ﺷﺪه ﻣﺎﻫﯽ ﮐﭙﻮر ﻧﻘﺮه اي ، رﺳﺎﻟﻪ دﮐﺘﺮي ، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت.

۶- ،ﺗﮑﺜﯿﺮ و ﭘﺮورش ﮐﭙﻮر و ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺎﻫﯿﺎن ﭘﺮورﺷﯽ ،ﺗﺮﺟﻤﻪ : ﺧﻮش ﺧﻠﻖ۱۳۸۴ﻻﺳﻠﻮ، ﻫﻮروات.ﮔﺰﯾﻼ،ﺗﺎﻣﺎس . ﮐﺮﯾﺲ ، ﺳﯿﮑﺮو. ،م. ج؛ اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﮔﯿﻼن.

۵- Alasalvar, C., Taylor, K. D. A., Zubcov, E., Shahidi, F. and Alexis, M. Lipi Content, Fatty Acid and Trace Mineral Composition. Food Chem., 79: 145-150

۸-Nazemroaya, S., M.A. Sahari, and M. Rezaei. 2009. Effect of frozen storage on fatty acid composition and changes in lipid content of Scomberomorus commersoni and Carcharhinus
.dussumieri. Journal of Applied Ichthyology, 25: 91–۹۵

۹-Sahari, M.A., S. Nazemroaya, and M. Rezaei. 2009. Fatty Acid and Biochemical Changes in Mackerel (Scomberomorus commerson) and Shark (Carcharhinus dussumieri) Fillets During Frozen Storage. American-Eurasian Journal of Sustainable Agriculture, 3(3): 519-527

۱۰- Taheri, SH., and A.A. Motallebi. 2012. Influence of vacuum packaging and long term storage on some quality paremeters of Cobia (Rachycentron canadum) fillets during frozen storage. American-Eurasian J. Agric. & Environ. Sci., 12(4): 541-547