سردخانه-های-نگهداری-رطب-و-خرما-در-شهر-خشت-صنایع برودتی حقیقی

بررسی وضعیت احداث کارخانه های بسته بندی و سردخانه های نگهداری رطب و خرما در شهر خشت ( بخش ۲ )

شیوه های بسته بندی در خشت

جهت بسته بندی برای دو وضعیت برداشت یعنی به صورت رطب باشد یا خرما ، تفاوت هایی وجود دارد، برای بسته بندی شیوه اول یعنی به صورت رطب در ظروف پالستیکی در شکل ها و اندازه های مختلف بسته بندی می شود. نگهداری از رطب حتما باید در یخچال وفریزر و سردخانه باشد وگرنه در هوای آزاد در کمتر از ۲ روز خراب می شود و به اصطالح محلی ” ترش ” می کند و دیگر قابل استفاده نیست اما در شیوه دوم یعنی خرما بسته بندی در بیشتر کارتن با اندازه های مختلف وظروف پالستیکی در شکل ها و اندازه های مختلف نگهداری از است اما برای حتما خرما الزم نیست یخچال وفریزر و سردخانه باشد ودر هوای آزاد و محیط بیرون قابل نگهداری است به این دلیل که خرما از رطب خشک تر شده است. ذکر ان نکته در اینجا الزم است که هر سه کیلو رطب پس از خشک شدن به یک کیلو خرما تبدیل می شود البته این عملیات خشک شدن بر روی درخت نخل انجام می شود و تقریبا از اواسط مهر ماه می توان به برداشت خرما پرداخت در حالی که برداشت رطب در منطقه از نیمه مرداد شروع می شود . وزن بسته های رطب از سطل های سه کیلویی وجود دارد تا ظروف ۱۰۰ تا ۲۰۰ گرمی ، و بسته های خرما هم از کارت های ۳ و نیم کیلویی تا بسته های پرس شده ۱۰۰ گرمی وجود دارد.بسته های کوچک تر بیشتر برای صادرات به خارج آماده می شوند.

یکی از مزایای خرما بر رطب حجم کمتر جهت نگهداری است زیرا برای سالم ماندن می توان (والبته بیشتر) آنها را پرس می کنند در سال های اخیر شیوه نگهداری و بسته بندی خرما و رطب دچار تحوالتی شده است و همین تحولات باعث شده است که برداشت محصول به صورت ” رطب ” که طرفداران بیشتری هم دارد انجام بگیرد و این تحول همان احداث سردخانه ها و کارخانه های بسته بندی خرماست که موضوع این کار پژوهشی است . در سال های اخیر ۱۷ سردخانه وکارخانه بسته بندی خرما در شهر احداث شده است که حدود ۹۸ ان نفر از جوان شهر به صورت دائمی در آنها مشغول به کار شده اند و ۲۵۰ نفر هم به صورت فصلی مشغول به کارند و به طور غیر مستقیم نیز برای حدود ۳۰۰ نفر اشتغال زایی شده است که شامل راننده ها و کمک راننده ، باربرها و مشاغل خدماتی .می باشند و هم چنین جهت تهیه جعبه های بسته بندی رطب نیز ۲ کارخانه پالستیک سازی ساخته شده است که بطور مستقیم برای ۴۰ نفر اشتغال زایی کرده اند . در این کارخانه ها به طور غیر مستقیم برای حدود ۳۰ نفر اشتغال زایی شده است و کارخانه کارتن سازی هم جهت تهیه کارتن بسته بندی خرما احداث شده است. کارخانه کارتن سازی حقیقت در ابتدای ورودی شهر ساخته شده و مورد بهره برداری قرارگرفته و عامل اصلی ساخت آن ، تهیه کارتن جهت بسته بندی خرما بوده است. این کارخانه نیز برای ۱۲ نفر دایم و بیش از ۲۰ نفر به صورت غیر مستقیم اشتغال زایی داشته است . علاوه بر این کارخانه لواشک و کلوچه سازی با نام تجاری ” آی تی تی ” نیز پس از احداث ۱۰ نفر را مستقیم و تقریبا ۱۵ نفر را نیز غیرمستقیم، زیر پوشش دارد . این تعداد بجز ۲۶ خانواده صاحب کارخانه ها هستند که آنان نیز خود بیش از ۱۳۰٫ نفر عضو دارند

مشکلات برداشت خرما :

ازجمله مشکلات برداشت خرما این است که برای تمامی مراحل داشت و برداشت درخت نخل باید از درخت نخل بالا رفت . مسن ترین و باتجربه ترین باغدارشهر عنوان کرد ” هر نخلی به سن ۱۰ سالگی که برسد دیگر خطراتی برای بالا رفتن دارد مثل افتادن از نخل و نتیجه اش یا مرگ است یا قطع نخاع . چقد جوان که بخاطر بالا رفتن از نخل ، خانواده هایشان را داغدار کرده اند یا کسانی که زمین گیر شده اند، خدا نصیب هیچ کس نکند من خودم بارها نزدیک بود از نخل بیفتم اما خدا کمکم کرده و تا حالا .سالم موندم(باخنده ) هم چنین نیش زدگی زنبوران که بخاطر استفاده از شهد خرما در فصل برداشت در نخلستان ها حضور دارند، نیز مشکل دیگری است که خدا باید خودش رحم کند تا سالم بمانی” باغدار دیگری عنوان کرد: ” مار هم در درختان نخل لانه سازی می کند یا از درختان بالا می رود و وقتی فرد بالای درخت می رود به شخص حمله می کند و نیش زدن همان و پرت شدن از درخت هم همان. حلا از نیش مار هم نمیری، پرت شدن باعث مرگ یا قطع نخاع و فلجی می شود.” آفت زدگی محصولات خرما در بعضی از سال های اخیر هم قابل توجه است. در گفتگو با رییس جهاد کشاورزی عنوان شد که نیاز به بررسی بیشتر توسط مهندسین کشاورزی دارد که ببینند مشکل در کجاست که بیست سی سال پیش آفت زدگی خیلی کمتر بوده است، از جمله برفک زدن به اصطلاح محلی ” کفوکی شدن ” ، عسلک، خشک شدن ناگهانی محصول یا ریز شدن محصولات و …

ازنظر اکثر مشارکت کنندگان، مهم ترین مشکل باغداران منطقه، کمبود آب است. از نظر یکی از نظامیان شهر که خود باغدار هم می باشد و به پرورش و نگهداری نخل علاقه شدیدی دارد می گوید:” آبیاری سنتی یا غرقابی یکی از عوامل کمبود آب است که اگر به صورت صنعتی شود و آبیاری قطره ایی همگانی شود ، حتی با خشکسالی سال های گذشته ، باز هم میتوان از نگهداری نخل راضی بود .که البته این مورد نیاز به حمایت شدید دولت و وزارت کشاورزی دارد” .

یکی از باغداران جوان می گوید” در سال های اخیربه خاطر خشکسالی و کمبود آب جهت آبیاری باغات، محصول چندانی نداریم و این مقدار محصول که با این همه زحمت برداشت می شود کفاف مخارج باغ و زندگی را نمی دهد و باید بگویم با چنین وضعیتی از نظر خرج و مخارج زندگی ، صرف نمی کند به باغداری بپردازی.”

یکی از اعضای شورا گفت”نگهداری از نخل سخت است. همه کارهایش را باید انسان انجام دهد و دریک سال زراعی حداقل ۱۰ بار باید بروی باالی یک نخل ۱۲ تا ۱۳ متری بعدش هم که می خواهی محصولت را بفروشی باید عجله کنی و بدهی بنگاه دار و به ارزان ترین قیمت بخرد و بعد خودش به ده برابر بفروشد، اگر باغدار خودش محصولش را می توانست به بازار عرضه کند خیلی خوب بود” .

” محصول خرما زود خراب می شود ، یک باران ناگهانی حتی چند دقیقه ای در اواخر فروردین که زمان گرده افشانی درختان است( در اصطالح محلی نخل «بو دادن» ) یا اواسط شهریور یا مهر و آبان کل محصول را ازبین می برد و در اصطالح محلی » «ترش می کند و زحمات طول سالت هدر می رود”

“برداشت محصول از درخت نخل و نگهداری ازدرخت نخل سخت ترین نوع باغداری است مخصوصا برداشت خرمای خشت که چون نرم است باید با ناز و نوازش ( بالبخند) جمع آوری شود مث خرمای بقیه مناطق کشور نیست که از بالای نخل پرتش کنند پایین. باید آرام بیاوریش پایین تا خرد و شکسته وله نشود. باید قشنگ، شکل خودش در ظرف های رطب بسته بندی شود تا مشتری داشته باشد و بپسندد.”

نظرات درباره قیمت ها

باغدار باتجربه معتقد است “قدیم خرما اینقدر ارزان بود که در مقابل یک کیلو انار، ۱۰من ( هر من در شهر خشت ۹ معادل کیلو میباشد ) خرما را باید می دادی. از اوایل بهار تا اواخر پاییز کار می کردیم، باغ مال خودمان بود اما به زور درآمدمان کفاف زندگیمان را می داد. در روزهای دیگر سال باید می رفتیم کارگری و بنایی ،”خشت” میزدیم یا دیوار بالا می بردیم یا هم کاه گل درست می کردیم. روزی ۱۵ زار ( ۱۵ ریال ) و بعدش که ماهر می شدیم روزی ۳ تومن ، حالا که فکر می کنم می بینم کارگری کردن درآمدش بیشتر بود اما ما عاشق نخلداری بودیم” عضو شورای شهر می گوید:”قبلا چون بسته بندی خرماها زیاد هزینه نداشت و بسته های بالای ده کیلو بود خرماها ارزان بودند اما الان هرچه بسته ها کوچک تر می شود به همان اندازه هم قیمت ها بالاتر می روند، مثال حالا یک بسته رطب ۳۰۰ گرمی را معادل ۱۲هزار تا ۱۵ هزار در تهران به فروش می رسانند البته فکر نکنید که این قیمت ها و این پول ها به جیب باغدار می رودها، نه ، از باغدار امسال ۲۵۰۰ اولهاش می خریدند آخرهاش شد کیلویی ۱۸۰۰ تومن بعد سردخانه دارها و بنگاه دارها چند ماهی صبر می کنند و با این قیمت های گزاف به شهرهای بزرگ صادر می کنند.” یکی از باغداران می گوید:” به هر صورت وجود بنگاه ها خوب است درست است که برای باغداران سودی ندارد اما برای خرماها خوب شده است ، دیگر خرما خراب نمی شود در بسته بندی های خیلی بهتر به بازار عرضه می شود مخصوصا چون به شکل رطب برداشت می شود دیگر باران ماه های مهر و آبان مخصوصا آبان صدمه ایی به محصول نمی زند، قدیم ها تا خرما خشک می شدند و جمع آوری میشدند، می شد آذرماه اما الان ۱۵ آبان برو باغ ها را نگاه کن یک دانه خرما روی نخل ها نیست. نباید منکر خوب بودن سردخانه ها و کار بنگاهداران شد” یکی ازنظامیان شهر معتقد است” الان چون می شود خرماها را بسته بندی کرده و در سردخانه ها نگهداری می شوند و در زمان هایی مثل فصل زمستان یا قبل از ماه رمضان یا محرم به فروش می رسانند قیمت خرماها بالا رفته اما قبال مجبور بودیم همان موقع به دالالن اصفهانی و تهرانی بفروشیمش با قیمت خیلی پایین” . یکی از صاحبان سردخانه های نگهداری از خرما :می گوید ” الان با حالی که سردخانه داران سود زیادی می برند اما با توجه به این که سردخانه داران می توانند در فصل مناسب بفروشند به قیمت بالا و مناسب تر بنابراین با قیمتی گران تر از قبل خرما را از باغداران خریداری می کنند” .

:بخشدار خشت

” سردخانه های موجود در خشت عالوه بر محصولات شهر خشت جهت شهرهایی چون کنارتخته و روستاهای اطراف هم سود زیادی دارند هم باعث اشتغال جوانان شده و هم خرماها را می توانیم بسته بندی و نگهداری کنیم ” . یکی از باغداران مسن و با تجربه” خدا خیر بدهد بسته بندی های جدید را کوچک و جمع و جوره ، قدیم ها خرما را می ریختیم توی ” بل ” ) چیزی شبیه کیسه های برنج ۵۰ کیلویی که بابرگ درخت نخل بافته می شد و جزء صنایع دستی منطقه بوده است ( وقتی می خواستیم جابجایش کنیم کمرمان می شکست اما جوان بودیم (همراه با آه کشیدن) و پرزور ، ۶۰ تا ۷۰ کیلو خرما می گرفتند، اول های انقلاب دیگر حلب های خالی روغن نباتی اونم ” نرگس ” همان حلب های ۱۷ کیلویی، خرما ها را داخلش می ریختیم حدود ۲۵ کیلو خرما داخلش بود (خرماها را فشرده می کرده اند تا هم جای کمتری بگیرد و هم هوای بینش از بین برود و زمان ماندگاریش بیشتر شودو دوام بیشتری داشته باشد) اونها هم سنگین بودند البته( با خنده ) شاید هم پیر شده بودم. کم کم کارتن های خرمای ۱۰ کیلویی آمد ، بعد ۵ کیلویی و بعد ۳٫۵ کیلویی و الان ۱ کیلویی و ظرف های زیبا و مناسبی که ۱۰۰ گرم بیشتر خرما داخلش جا نمیشوددنیا پیشرفت کرده است دخترم، زیبا شده است خوش به حال جوان های امروز حمل و نقل خرما آسان شده.

خبرنگار و عکاس مشهور و قدیمی شهر :

” از زمان های قدیم و بسته بندی های خرما عکس دارم هرگاه نگاهشان می کنم با خودم می گویم بیچاره ها ، کارگران و باغداران چگونه این حجم سنگین را جابجا می کردند” رییس اداره آموزش و پرورش منطقه خشت و کمارج بیان کردند که ” یکی از مزایای وجود بنگاه ها و سردخانه ها این است که وضعیت انحصاری را برداشته است یعنی در گذشته که فقط ۳ نفر خریدار اصلی برای رطب و خرما در شهر بود، این سه نفر با هم تبانی می کردند و یکباره قیمت را یا خیلی پایین می آوردند و یا اعلام می کردند که دیگر خرید نمی کنند اینجا بود که باغدار نمی دانست چه باید بکند و محصولاتش روی دستش می ماند و خراب می شد اما حالا رقابتی است هرکس گران تر بخرد یا پولش نقدتر باشد باغدار محصولش را به او می فروشد . هم چنین یکی از روش های جدید برای معاملات که توسط باغداران بوجود آمده و وجود سردخانه ها باعث شده این روش ابداع شود این است که باغدار محیطی ( چندمتر که براساس میزان برداشت محصولش الزمش است) را از سردخانه اجاره می کند و رطب هایش را در سردخانه می گذارد و زمانی که بازار خوب است ( براساس قاعده عرضه و تقاضا ) به بازار روانه می کند و به نفعش است. همچنین عده ای از باغداران که تعداد نخل هایشان زیاد است و سالانه مقدار زیادی محصول دارند ، آمده اند و گوشه ای از منزل خودشان ، سردخانه ساخته اند و محصولشان را زمانی که بازار خوب است می فروشند” .

یکی از باغداران میانسال می گوید :

” این روزها بیشتر سود خرما به جیب بنگاه داران و سردخانه داران می رود. در سال های اخیر حدود بیش از ۱۵ سردخانه و بسته بندی خرما ساخته شده است که خرماها در زمان برداشت محصول با قیمت خیلی پایین از باغداران خریداری می شود و چند ماه بعد به ۶ تا ۷ برابر قیمت فروخته می شود” .

درضمن راه دیگری که دارند همان پیش خرید (سلف خری) است بنگاه دار چند تومن پول به باغدار می دهد و محصول سال آینده اش را خریداری می کند البته خوبی اش این است که به قیمت روز می خرد فقط چون برای خرید توسط بنگاه داران رقابت فراوانی وجود دارد بنابراین کاری می کنند که سال آینده محصولشان را به همین شخص بفروشند، البته زمانی که پول نیاز دارند یا کار خیری مثل عروسی فرزندان یا سفر مکه در پیش دارند هم باغدار می تواند از این بنگاه دار پول قرض کند به شرطی که محصول خرمایش را سال آینده به او بفروشد”

علاقه مندان جهت کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند به سایت 
صنایع برودتی برادران حقیقی مراجعه کنند.


بارکد صنایع برودتی برادران حقیقی
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *