همایش-ملی-فناوریهای-نوین-برداشت-صنایع برودتی حقیقی

ارزیابی برخی از شاخصهای کمی و کیفی میوه پرتقال رقم تامسون تنش سرما دیده در مرحله پیش از برداشت و نگهداری شده در سردخانه و انبار معمولی (بخش۱)

چکیده

وقوع تنش دمای پایین در مرحله پیش از برداشت در باغهای مرکبات استان مازندران موجب سردرگمی باغدران در مواجهه با پیامدهای این تنش گردید. برداشتن یا ماندن میوهها روی درخت، شرایط انبار کردن و کیفیت این نوع میوهها در طی انبارداری از پرسشهای رایج باغداران از کارشناسان امر بود. به منظور پاسخ به شرایط مناسب انباداری برای نگهداری تا زمان فرآوری و یا مصرف خوراکی، پس از بروز تنش یخزدگی و طی بازدید از باغهای مرکبات شهرستان قائمشهر، میوهها برداشت و به دو گروه تقسیم شدند. یک گروه از میوهها به در سردخانه پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمه گرمسیری با دمای ۵ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی ۹۰ درصد منتقل شدند و گروهی دیگر در انبار معمولی قرار داده شدند. سپس در روزهای ۳۰ و ۶۰ انبارداری برخی از شاخصهای کمی و کیفی اندازه گیری گردید. نتایج نشان داد که درصد آب میوه تحت شرایط انبار معمولی و سردخانه تفاوت معنیداری داشتند. همچنین درصد آب میوه در هر دو نوع انبار با گذشت زمان کاهش نشان داد، هر چند که این میزان کاهش در انبار معمولی بسیار بیشتر بود. همچنین، میزان آسکوربیک اسید و ظرفیت آنتی اکسیدانی میوههای نگهداری شده در انباری معمولی و سرخانه تفاوت معنیداری داشتند و میزان آنها تحت شرایط نگهداری در سردخانه بیسشتر از انبار معمولی بود. در مجموع نتایج این پژوهش نشان داد که پس از بروز تنش یخزدگی بهتر است میوهها برداشت شده و در شرایط سردخانه با دما و رطوبت نسبی مناسب تا زمان فرآوری نگهداری شوند.

کلمات کلیدی: انبارداری، تنش یخزدگی، کیفیت میوه، مرکبات.

مقدمه

بر طبق آمارنامه محصوالت باغی سال ۱۳۹۴ وزارت جهاد کشاورزی، استان مازندران با سطح زیر کشت ۱۰۹۸۸۷ هکتار مرکبات در حدود ۳۸/۶۹ درصد از کل سطح زیر کشت مرکبات کشور را تشکیل میدهد. میزان تولید کل مرکبات استان با ۱/۷۷ میلیون تن در حدود ۴۰/۷۷ درصد کل تولید مرکبات کشور را شامل میشود (بی نام، ۱۳۹۴٫) انواع پرتقال ( به ویژه تامسون ) در بین محصوالت مرکبات با سطح زیر کشت ۸۳۹۴۰ هکتار در حدود ۷۶/۳۸ درصد از کل سطح زیر کشت مرکبات استان مازندران را تشکیل میدهد. همچنین میزان تولید پرتقال این استان ۱/۲۷ میلیون تن است که ۷۱/۵۳ درصد از کل تولید مرکبات استان را شامل می شود [بی نام، ۱۳۹۴٫]

مرکبات به عنوان گیاهان نیمه گرمسیری و همیشه سبز به دماهای یخزدگی حساس هستند.به طور کلی میوهها حساسیت بیشتری در مقایسه با شاخه ها و برگها به تنش یخزدگی دارند ,Harman and Young[ [1967 .میوه های بالغ به دلیل دارا بودن مواد جامد محلول باالتر که به عنوان ضد یخ عمل میکنند تحمل باالتری در مقایسه با میوههای نابالغ دارند. همچنین پوست ضخیم پرتقالها یک انتقال دهنده ضعیف گرماست. بنابراین به خاطر همین نقش محافظتی پوست، درجه حرارت درون میوه بسیار آهستهتر از درجه حرارت هوای بیرون کاهش مییابد. بنابراین کاهش دمای درون میوه برای رسیدن به دمای بیرون آن ممکن است تاخیری از یک تا یک و نیم ساعت داشته باشد [۱۹۶۷, Harman and Young .]

میوه مرکبات به آسانی در دمای ۲/۲ – تا ۳/۳ – درجه سانتیگراد زمانی که این دما برای چند ساعت پایدار باشد، یخ میزند (۱۹۹۸, Williams and Powell .) پرتقال های ناول میتوانند قبل از اینکه یخزدگی شروع شود تا ۳ درجه زیر نقطه یخزدگیشان سرد شوند. آزمایشات نشان داده است که نقطه یخزدگی پرتقالهای ناول رسیده از

۲/۲ – تا ۲/۸ – درجه سانتیگرادمتفاوت است. یخزدگی در میوههای پرتقال واشنگتن ناول نیمه رسیده از دماهای ۱/۷ – تا ۲/۲ – درجه سانتیگراد و بر اساس دمای درون میوه شروع میشود [Young and Harman, 1967] .

بروز عالئم آسیب یخزدگی به دما و شرایط آب و هوایی پس از تنش بستگی دارد. روزهای گرمتر و خشکتر به دنبال آسیب موجب فروپاشی بسیار سریعتر میوه میشود. آسیب یخزدگی موجب از دست رفت آب میوه و خشک شدن کیسههای عصاره و در نتیجه حالت پفی شدن میشود. کاهش آب میوههای آسیب دیده در طول دوره چند هفتهای بروز میکند. میزان کلی کاهش عصاره بسته به شدت آسیب و شرایط آب و هوایی پس از یخزدگی دارد [۲۰۱۶٫, al et Zekri .] بنابراین شرایط نگهداری میوههای آسیب دیده میتواند بر کمیت و کیفیت اینگونه میوهها تا زمان مصرف چه به عنوان تازهخوری (در صورت آسیب جزیی) یا ارسال برای صنایع فرآوری (آسیب شدید) بسیار حائز اهمیت است.

در اوایل آذرماه سال ۳۱۳۳ ورود جبهه هوایی سرد و بارش برف موجب بروز تنش یخزدگی در استان مازندران به ویژه شرق این استان گردید. در زمان وقوع این تنش فصل برداشت محصول اصلی مرکبات استان )پرتقال تامسون( هنوز آغاز نشده بود و میوهها روی درخت قرار داشتند )نیمه رسیده( داشتند. تاثیر شرایط نگهداری بر کمیت و کیفیت میوههای برداشت شده و طول عمر و کیفیت این گونه میوهها در انبار نیز یکی از پرسشهای اصلی در این زمینه بود. با توجه عدم وجود پژوهش در این زمینه در کشور، آزمایش حاضر به منظور مقایسه تاثیر شرایط نگهداری میوههای پرتقال رقم تامسون )که تحت تاثیر تنش یخزدگی پیش از برداشت قرار گرفته بودند( بر برخی ویژگیهای کمی و کیفی آنها طراحی و اجرا گردید.

مواد و روشها

مواد گیاهی

طبق آمار هواشناسی حداقل دمای شهرستان قائمشهر از سوم تا هفتم آذرماه سال ۱۳۹۵ چندین درجه به زیر صفر رسید ( جدول ۳ ) . به دنبال وقوع تنش یخزدگی و بروز آسیب ناشی از آن، از باغهای مناطق اصلی کشت مرکبات این شهرستان بازدید به عمل آمده و نمونه های میوه از میوههایی انتخاب شدند که عالئم ظاهری آسیب را نداشتند و عالئم درونی نیز هنوز بروز نکرده بودند.

همایش-ملی-فناوریهای-نوین-برداشت-صنایع برودتی حقیقی

شرایط انبارداری

میوههای تنش دیده بدون عالئم ظاهری از درختان برداشت شده و به دو گروه تقسیم شدند. یک گروه از میوهها به سردخانه پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمه گرمسیری با دمای ۵ درجه سانتیگراد و رطوبت ۹۰ درصد منتقل شدند. گروه دوم در یک انبار معمولی رایج در شمال کشور نگهداری گردید. هر میوه در پوشش پالستیکی (پالستیک فریزر) قرار داده و به مدت ۶۰ روز در انبار معمولی یا سردخانه نگهداری شدند. در روزهای صفر، ۳۰ و ۶۰ انبارداری نمونهبرداری از میوههای شاهد و تنش دیده (فاقد پوسیدگی) به منظور ارزیابی تغییرات کمی و کیفی طی انبارداری انجام شد.

صفات مورد ارزیابی

تعیین درصد آب میوه و TSS

آب میوه نیز با استفاده از آبمیوهگیر دستی استخراج و حجم آن با استفاده از استوانه مدرج اندازهگیری شد. با محاسبه درصد نسبت حجم آب میوه به وزن میوه، درصد عصارهی میوه در مقایسه با تفاله محاسبه شد. تعیین TSS با استفاده از رفرکتومتر دستی انجام شد.

تعیین آسکوربیک اسید، فنل کل وظرفیت آنتیاکسیدانی

غلظت آسکوربیک اسید آب میوه به روش تیتراسیون بر اساس کاهش رنگ ترکیب ۲/۶- دی کروفنل ایندوفنل (DCPIP (توسط آسکوربیک اسید اندازهگیری و نتایج بر اساس میلیگرم بر ۱۰۰ گرم بافت گوشت بیان گردید .[Boret al., 2006] شد برای استخراج فنل کل از متانول خالص استفاده شد. از عصاره استخراجی برای اندازهگیری فنل کل و ظرفیت آنتیاکسیدانی استفاده شد. تعیین میزان فنل کل به روش فولین سیوکالتو انجام شد [۲۰۰۳٫, al et Meyers .] میزان فنل کل نیز از روی منحنی استاندارد بر حسب میلیگرم گالیک اسید بر گرم وزن تر بافت بیان شد. ظرفیت آنتیاکسیدانی به روش مهار رادیکال DPPH تعیین شد[۱۹۹۵٫, al et Williams-Brand .[نتایج آن به صورت درصد بیان گردید.

تجزیه آماری دادهها

دادههای حاصل از این آزمایش به صورت آزمایش فاکتوریل ( فاکتور اول نوع انبار و فاکتور دوم مدت انبارداری) در قالب طرح کامال تصادفی مورد تجزیه قرار گرفت. مقایسه میانگینها با استفاده از LSD و در سطح احتمال پنج درصد انجام شد.

علاقه مندان جهت کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند به سایت 
صنایع برودتی برادران حقیقی مراجعه کنند.


بارکد صنایع برودتی برادران حقیقی
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *